Ιστορία

Η περιοχή στην οποία βρίσκεται η λίμνη Κρεμαστών ονομάζεται Παρακαμπύλια. Η ονομασία αυτή είναι σύνθετη (παρά+καμπύλος) καθώς πήρε το όνομά της από τον παραπόταμο του Αχελώου, Ταυρωπό ή αλλιώς Μέγδοβα, ο οποίος ονομαζόταν Καμπύλος στην αρχαιότητα λόγω του ελικοειδούς ρου που σχημάτισε αμέτρητες καμπύλες. Η περιοχή των Παρακαμπυλίων ήταν στρατηγικής σημασίας την εποχή της Αιτωλικής Συμπολιτείας, και αυτό γιατί είχε υπό την εποπτεία της όλη την περιοχή του Αχελώου. Αυτό επιβεβαιώνεται ακόμη και σήμερα από ερείπια αρχαίων φρουρίων-παρατηρητηρίων (βίγλες) που σώζονται παράλληλα με τη ροή του Αχελώου.

 

Στο σημερινό χωριό Αγαλιανός, εικάζεται ότι ήταν το ορμητήριο του Μακεδόνα βασιλιά Κάσσανδρου, από όπου έδρασε κατά των Ακαρνάνων. Μεταβυζαντινά τείχη, μας μαρτυρούν ότι η περιοχή κατοικούνταν και κατά τη διάρκεια των Βυζαντινών χρόνων. Δυστυχώς τα εν λόγω τείχη δεν είναι μόνιμα φανερά, διότι έχουν βυθιστεί στη λίμνη των Κρεμαστών, και αποκαλύπτονται μόνο σε περίπτωση πτώσης της στάθμης της λίμνης. Παρόμοια τύχη είχε και εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Επισκοπή, η οποία χρονολογείται τον 8ο αιώνα και βρίσκεται και αυτή βυθισμένη στη λίμνη Κρεμαστών.

 

Το χωριό Άγιος Βλάσης βρίσκεται στην τοποθεσία Παλαιοχώρι όπου από την προφορική παράδοση μαθαίνουμε ότι το χωρίο κατοικήθηκε τον 16ο  αιώνα από Σουλιώτες και άλλους Ηπειρώτες. Ήταν πρωτεύουσα του βιλαετιού (αρματολίκι) Σοβολάκου στην τουρκοκρατία, ενός από τα πέντε βιλαέτια του γνωστού δημοτικού τραγουδιού και το αρματωλίκι αυτό εκτεινόταν στην Δ.Ε.  Παρακαμπυλίων, σε μεγάλο τμήμα της Ευρυτανίας, ανατολικά έως τον Προυσσό και βόρεια έως το Κερασοχώρι. Το χωριό απελευθερώθηκε από τον τουρκικό ζυγό το πρώτο έτος επανάστασης.

 

Ένα χιλιόμετρο από τον Άγιο Βλάση, δίπλα στον Ψηλόβραχο, είναι τα «Ταμπούρια του Καραϊσκάκη», όπως ονομάζουν οι ντόπιοι ένα φυσικό οχυρό με μεγάλα λιθάρια. Σύμφωνα με την επίσημη ιστορία στο ύψωμα της Κορομηλιάς στις 16-17 Ιανουαρίου του 1823, λίγες μέρες μετά την πρώτη αποτυχημένη πολιορκία του Μεσολογγίου, οι Τούρκοι αδυνατώντας να περάσουν τον αφρισμένο Αχελώο στα πεδινά, κοντά στο Αγρίνιο, για να ριχτούν στον Βάλτο κι από εκεί στην Ήπειρο, αποφάσισαν να στείλουν δύναμη 3000 στρατιωτών με αρχηγούς τον Αγά Βασάρη, τον Ισμαήλ Πλιάσα και τον Χατζή Μπέντο, με σκοπό να περάσουν τον Αχελώο από ψηλότερα όπου υπήρχαν γεφύρια.  Ο Γ. Καραϊσκάκης βρισκόταν τότε στα Άγραφα και αφού ειδοποιήθηκε για τις τουρκικές κινήσεις αποφάσισε να τους εμποδίσει καταλαμβάνοντας το ύψωμα της Κορομηλιάς με πολεμιστές από τη γύρω περιοχή. Οι Τούρκοι όταν έφτασαν και διαπίστωσαν ότι η διάβαση στη κορυφή ήταν κατειλημμένη, προσπάθησαν να έρθουν σε διαπραγματεύσεις αλλά μάταια. Πρότειναν ακόμα και αμοιβή, κάτι που φυσικά δεν δέχτηκε ο Γ. Καραϊσκάκης, και μονομάχησε με τον Χατζή Μπέντο πυροβολώντας τον θανάσιμα. Έπειτα από την απώλεια του Τούρκου αρχηγού άρχισε σκληρή μάχη και πανικόβλητοι οι Τούρκοι κινήθηκαν προς τον Αχελώο όπου και τελικά είχαν φριχτό τέλος. Στον τόπο μνήμης μπορεί να συναντήσει κανείς μια αναμνηστική στήλη ευγνωμοσύνης στο 39ο  χιλιόμετρο της Ε.Ο. Αγρινίου – Καρπενησίου, σε ένα σημείο που μπορεί να αντικρίσει κανείς την ιστορική βουνοκορφή, και στη θέση Ταμπούρια υψώνεται μνημείο-προτομή του Γ. Καραϊσκάκη. Η νικηφόρα αυτή μάχη που έδωσε ο Γ. Καραϊσκάκης με τα παλικάρια του το 1823, είναι γνωστή ως «η Μάχη της Κορομηλιάς».

 

Ο Μαλευρός είναι συνοικισμός της κοινότητας Κερασιάς και απέχει 8 χιλιόμετρα περίπου από την Κερασιά. Η ονομασία του προέρχεται από την λέξη «Μαλέ» που σημαίνει πολύ λάσπη και είναι γεγονός ότι στον Μαλευρό το χώμα είναι αργιλώδες και όταν βρέχει έχει πολύ λάσπη. Στην περιοχή αυτή υπάρχει το Παλιόκαστρο, το οποίο είναι ύψωμα με φυσικό τοίχο από τρία μέρη και μόνον προς τον ποταμό Ζέρβα δεν έχει φυσικό τοίχο και στο οποίο πρέπει να υπήρχε κάποτε ελληνικό φρούριο. Πολύ παλιά, κατά ομολογία των γερόντων, υπήρχε κατασκευασμένος τοίχος όπου σήμερα υπάρχει η τοποθεσία «Πόρτα».

 

Άλλες ιστορικές τοποθεσίες

 

Το πήδημα του Κατσαντώνη. Το ιστορικό αυτό σημείο βρίσκεται στη Χούνη και σύμφωνα με την ιστορία ο  Αντώνης Γατζούδης ή Κατσαντώνης πολέμησε με κίνδυνο την ζωή του τον τουρκικό ζυγό. Λέγεται λοιπόν πως προκειμένου να αποφύγει την σύλληψη από τους Τούρκους, ο Κατσαντώνης προτίμησε να πηδήξει από το στενότερο σημείο του ποταμού Αχελώου και να περάσει από το Βάλτο στη Τριχωνίδα.

 

Οι 13 Βρύσες του Μουσολίνι, βρίσκονται στη Χούνη. Οι 13 βρύσες στη Χούνη φέρουν κεφαλές ανθρωπόμορφες, και ονομάζονται έτσι επειδή έγιναν από τον Ιταλικό στρατό κατοχής την περίοδο 1940-1944. Οι Ιταλοί κατακτητές κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έφτιαξαν τις βρύσες για να τιμήσουν  τον τότε ηγέτη τους τον Μουσολίνι. Πέρασαν 70 και πλέον χρόνια, που οι βρύσες αυτές αναβλύζουν νερό με τη μορφή πάντα του Ντούτσε.

 

Στην περιοχή της Γουρίτσας δώθηκε μια μάχη μεταξύ των ανταρτών και των κατοχικών δυνάμεων του άξονα, γνωστή και ως «Μάχη της Γουρίτσας». Ήταν η πρώτη νικηφόρα μάχη η οποία αναπτέρωσε το ηθικό των ανταρτών και φυσικά τους έδωσε δύναμη να συνεχίσουν τον αγώνα τους.

 

Παραποτάμιες οχυρώσεις. Επειδή ο Αχελώος είναι το γονιμοποιό στοιχείο της περιοχής, αλλά και το υδάτινο σύνορο ανάμεσα στην Αιτωλία και την Ακαρνανία, χρησίμευε ως μέρος του συγκοινωνιακού και αμυντικού συστήματος. Τόσο οι αρχαίοι Έλληνες, όσο και οι Ρωμαίοι, αλλά και οι Βυζαντινοί, ανήγειραν φρούρια παραποτάμια και ήλεγχαν τις διαβάσεις. Οι πιο αξιόλογες οχυρώσεις που δεν αποτελούν επισκέψιμους χώρους είναι: α) Στα «Ελληνικά» στην περιοχή των Σιδήρων, λίγο πριν το εκκλησάκι του Αγίου Λογγίνου, εντοπίστηκαν ερείπια αρχαίου κάστρου. Κοντά στη λίμνη φαίνονται κατόψεις αρχαίων κτηρίων και τμήματα λίθινων υπέρθυρων. Σύγχρονοι ερευνητές, υποθέτουν ότι στο σημείο αυτό υπήρχε αρχαία Ακρόπολη και νεκροταφείο, β) Το «Κάστρο του Αγίου Βλασίου» ή «Παλιόκαστρο» στη θέση Προύλπος. Πριν κατακλυσθεί η παραποτάμια πεδιάδα της περιοχής από τα νερά της τεχνητής λίμνης του Καστρακίου, οι ντόπιοι βεβαιώνουν ότι εύρισκαν πήλινα όστρακα και αγγεία, γ) «Αρχαίος Ναός» στη Φραγκόσκαλα ή «Μαντείο του Οδυσσέα» όπως ονομάζει ο Θ.Μποκώρος, θεμέλια από ορθογώνιο κτήριο που αναφέρονται επίσης από τον Woodhouse και άλλους  ερευνητές. Με βάση αυτές τις μαρτυρίες, ονόμασε ο ντόπιος λογοτέχνης Βασίλης Ιωακείμ, «ΟΔΥΣΣΕΙΟ» το θέατρο, δ) Η «Αρχαία Σαργιάδα». Στη συμβολή των ποταμών Ζέρβα και Αχελώου σώζονται ερείπια αρχαίου φρουρίου που χρησίμευε ως ορμητήριο Αιτωλών κατά Ακαρνάνων. Η Σαργιάδα κατά την παράδοση ήταν έδρα του βασιλείου της «Σαρείας», βασίλισσας από το οποίο πήρε και το όνομά της (Σαρειάδα > Σαργιάδα).

 

Τοπική Μυθολογία

 

«Το λιοντάρι του Παλιόκαστρου»

Η κορυφή του βουνού είναι το «Παλιόκαστρο» Μαλευρού και εκεί κάπου στην κορυφή του βουνού υπάρχει μια σπηλιά η οποία είναι σε δύσβατο σημείο. Σύμφωνα λοιπόν με το μύθο λέγεται πως εκεί ζούσε ένα λιοντάρι που προστάτευε πολλές χρυσές λίρες και όποιος πλησίαζε εκεί τον σκότωνε. Μάλιστα μια φορά το χρόνο και συγκεκριμένα την πρωτοχρονιά, το λιοντάρι έβγαζε τις λίρες από τη σπηλιά τις άπλωνε, τις έλιαζε στον ήλιο και μετά τις ξαναμάζευε μέσα.

 

 «Οι 3 Βαλτινές »

Σύμφωνα με τον μύθο λέγεται πως ήταν κάποτε τρείς γυναίκες που ερχόταν από το Βάλτο κουβαλώντας η κάθε μια από ένα λόφο στην πλάτη τους και πήγαιναν για να φράξουν το “Θηρίο” όπως πιστεύονταν τότε για τον Αχελώο ποταμό. Μόλις περνούσαν λοιπόν από το συγκεκριμένο σημείο και λίγο πριν φράξουν τον Αχελώο αναστενάζει η μία και λέει: «Δόξα σοι ο Θεός που τα κουβαλήσαμε ως εδώ». Λέει και η δεύτερη «δόξα σοι η πλατούλα μου που τό’φερε ως εδώ». Αμέσως οι τρείς λόφοι έγιναν πολύ βαριοί και πλάκωσαν τις τρείς γυναίκες. Αυτοί οι λόφοι λέγεται ότι είναι οι τρείς λόφοι που μπαίνουν στην τεχνίτη λίμνη του Αχελώου ποταμού. Όπως μαρτυρούν κάποιοι γέροντες της περιοχής, ο μεσαίος λόφος έχει λιγότερα δέντρα καθώς το εσωτερικό του είναι ένα μεγάλο και δαιδαλώδες σπήλαιο.