thriskeftikos

Θρησκευτικός Τουρισμός

Ιστορικά Μοναστήρια

Μοναστήρι του Βλοχού  – Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου

Από την κεντρική πλατεία του χωριού Καινούργιου, στρίβοντας αριστερά σε μόλις 6 χλμ. θα βρεθείτε στο χωριό  Βλοχός και σε 3 χλμ. θα βρεθείτε στην Ακρόπολη των Θεστιέων. Σε πλάτωμα νότια της κορυφής βρίσκεται το Μοναστήρι του Βλοχού. Το μοναστήρι έχει παλιότερα και νεότερα κτίσματα, μεταξύ των οποίων και ο Ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου. Πρόκειται για ένα απλό μονόχωρο  ναό του 18ου αιώνα, βασιλικού ρυθμού, αφιερωμένο στα εννιάμερα της  Κοίμηση της Θεοτόκου (23 Αυγούστου). Η ίδρυση του Μοναστηριού ανάγεται στα τέλη του 12ου και αρχές του 13ου αιώνα. Επανιδρύθηκε όμως στα μέσα του 16ου αιώνα, όπως μας φανερώνει το σιγίλιο του 1563 του Οικουμενικού Πατριάρχου Ιωάσαφ του Β’ (1555-1565) όπου χαρακτηρίζεται Σταυροπηγιακή Μονή. Δηλαδή υπάγεται κατευθείαν στο Πατριαρχείο. Όταν το 1834 έκλεισε το Μοναστήρι με διάταγμα του Όθωνα, όλα πήγαν στη Μονή Προυσσού. Από όλα  αυτά σήμερα έχουν διασωθεί, ένα Ευαγγέλιο, μια λειψανοθήκη, ένα δισκοπότηρο και η σφραγίδα του Μοναστηριού και φυλάγονται στο Σκευοφυλάκιο της Μονής. Το τέμπλο του ναού είναι αξιομνημόνευτο. Στη Μονή ασκήθηκε ο διδάσκαλος του γένους Ευγένιος Γιαννούλης ο Αιτωλός. Δείτε επίσης την ενότητα “Βλοχός – Ακρόπολη Ορθοδοξίας” και “Λίμνη Τριχωνίδα“.

Πηγή: http://www.epoxi.gr/

Μοναστήρι της Κατερινούς – Ιερά Μονή Γεννήσεως της Θεοτόκου

Το ιστορικό Μοναστήρι της Κατερινούς (Γεννήσεως της Θεοτόκου) βρίσκεται στην βορεινή πλαγιά του Αρακύνθου, μέσα σε πυκνόφυτη περιοχή, 3 χλμ. νότια από το χωριό Γαβαλού, στην Δ.Ε. Μακρυνείας. Δείτε επίσης την ενότητα “Λίμνη Τριχωνίδα”.

Το μοναστήρι είναι αφιερωμένο στην Παναγία και συνδέεται με ουράνια αποκάλυψη. Η ονομασία Κατερινού δηλώνει τοπωνυμία, παράδοση αναφέρει ότι κάποια βοσκοπούλα ονόματι Κατερίνα που ζούσε εκεί στα χρόνια της σκλαβιάς, έβλεπε την Παναγία και άκουγε θεϊκή φωνή που της έλεγε να χτίσει το μοναστήρι, να βοηθήσει τους σκλαβωμένους και να αγωνιστεί για το λυτρωμό του γένους. Η Κατερίνα στο σημείο που έβλεπε την Παναγία έκτισε εικονοστάσι, αργότερα περί το 1100 στο ίδιο σημείο ανοικοδομήθηκε το μοναστήρι. Δυστυχώς για τους πρώτους αιώνες του Μοναστηριού δεν υπάρχουν πληροφορίες.

Το μοναστήρι έχει διώροφα κελιά που είναι χτισμένα στη βορειοδυτική πλευρά σχηματίζοντας καμαροσκέπαστη στοά προς το μέρος της αυλής. Η κεραμοσκέπαστη στέγη το 1968 αντικαταστάθηκε με τσιμεντένια. Στη μέση της δυτικής πλευράς υπάρχει ένας υπεραιωνόβιος πλάτανος και δίπλα του παλιά βρύση με τρεχούμενο νερό. Στο κέντρο της μονής βρίσκεται το καθολικό. Εκεί πριν 200 χρόνια υψωνόταν τρίκλινη πέτρινη βασιλική με εγκάρσιο κλίτος, το 1979 κατεδαφίστηκε και στην θέση της χτίστηκε τσιμεντένια βασιλική με υπερυψωμένο το κεντρικό κλίτος. Η μαρτυρία ανοικοδομήσεως του μοναστηριού προέρχεται από εντοιχισμένη κεραμίδα με την επιγραφή Γέννησης της Θεοτόκου 1760. Το καθολικό αυτό είχε ανεγερθεί το 1770 πάνω στα ερείπια παλαιότερου ναού.

Από τις εικόνες που σώζονται ξεχωρίζει η “ένθρονη Θεοτόκος” στον τύπο της οδηγήτριας, κρατεί το Χριστό στην αγκαλιά της και περιβάλλεται από δυο αγγέλους και από τέσσερις προφήτες που κρατούν ειλητάρια. Στο επάνω μέρος της εικόνας αναγράφεται παντάνασσα και στο κάτω μέρος επιγραφή 1865 Μαρτίου 26, χειρ.Ιω.Ζωγράφου, δια συνδρομής Αγαθάγγελου Ιερομονάχου της μονής Κατερινούς.  Το μοναστήρι παλαιότερα είχε σπουδαία βιβλιοθήκη. Ανάμεσα στα βιβλία αναφέρονται Ευαγγέλιο του 1686 που εκδόθηκε από τον Ν. Γλυκύ στην Βενετία αφιερωμένο στον μητροπολίτη Φιλαδέλφειας Μελέτιο Τυπάλδο και βιβλίο επιγραφόμενο Μέλισσα που τυπώθηκε από τον ίδιο εκδότη στην Βενετία το 1680.

Το μοναστήρι της Κατερινούς δια μέσω των αιώνων υπήρξε κέντρο θρησκευτικό, εθνικό, κοινωνικό και μορφωτικό. Ανέπτυξε πλούσια φιλανθρωπική, επαναστατική, οικονομική και πνευματική δραστηριότητα.

Εδώ έγινε η μύηση και η ορκωμοσία του Μακρή στη Φιλική Εταιρεία. Εδώ γινόταν οι εθνοσυνάξεις των Κλεφταρματωλών όπου ορκίζοντο για Ελευθερία ή Θάνατο. Σε καιρούς εσχάτης πενίας και δυστυχίας το Μοναστήρι της Κατερινούς τάιζε πεινασμένους, έκρυβε κυνηγημένους, περιέθαλπε λαβωμένους. Σε καιρούς γενικής αμάθειας και αγραμματοσύνης μάθαινε στα σκλαβωμένα ελληνόπουλα γράμματα στο κρυφό σχολειό που λειτουργούσε στο μοναστήρι.

Στη Γαβαλού  στις 8 Σεπτέμβρη γιορτάζει το Μοναστήρι της Κατερινούς  και παράλληλα λαμβάνουν χώρα οι Πολιτιστικές Εκδηλώσεις Μακρύνεια”  από τον Προοδευτικό Εκπολιτιστικό Σύλλογο Αρχαιοφίλων Γαβαλούς (Π.Ε.Σ.Α.Γ.) σε συνεργασία με τον Δήμο Αγρινίου, την Τοπική Κοινότητα Γαβαλούς και το Σύλλογο Γαβαλιωτών Αθήνας με την συμμετοχή του ιππικού ομίλου “Ο ΖΥΓΟΣ”.

Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων αυτών πραγματοποιείται και η γιορτή του καλαμποκιού, όπου προσφέρεται δωρεάν ψημένο καλαμπόκι σε όλους τους παρευρισκόμενους και διάφορα εδέσματα, γίνεται παρέλαση  από τον ιππικό όμιλο “Ο ΖΥΓΟΣ” καθώς επίσης και εκδήλωση με παραδοσιακούς χορούς από τον πολιτιστικό  σύλλογο. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκθέσεις ζωγραφικής, φωτογραφίας, αγιογραφίας, λαϊκής τέχνης και τοπικών προϊόντων και εδεσμάτων  που λειτουργούν κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων. Δείτε επίσης την ενότητα “Λίμνη Τριχωνίδα”

Πηγή: http://ieramonikaterinous.gr/

Μοναστήρι του Παντοκράτορα

Το ιστορικό μοναστήρι του Παντοκράτορα  βρίσκεται απέναντι από το Βυζαντινό φρούριο, στο λοφίσκο που υψώνεται στο Αγγελόκαστρο  και  είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος.

Η είσοδος στο εσωτερικό του μοναστηριού είναι στην ανατολική πλευρά, όπου ανοίγεται τοξωτή μεγαλόπρεπη θύρα. Το καθολικό, δηλαδή ο κεντρικός ναός του μοναστηριού στο κέντρο της αυλής, ανήκει στο σύνθετο τύπο που σχηματίζει τρίκλιτη βασιλική στην κάτοψη και είναι σταυροειδής με τρούλο στην άνοψη. Τοξοστοιχία χωρίζει τα κλίτη μεταξύ τους. Χαρακτηριστική είναι η μεγάλη αψίδα του ιερού, της οποίας ο ημικυκλικός κύλινδρος εξωτερικά μετατρέπεται σε εφτάπλευρο. Το 1746 το καθολικό «ανακαινίστηκε εκ βάθρων από φιλόθεους Αιτωλούς», όπως σημειώνεται στην εντυπωσιακή κεφαλαιογράμματη κτητορική επιγραφή με πλίνθους, η οποία απλώνεται εξωτερικά σε όλο το πλάτος της ανατολικής πλευράς. Με τα κελιά και το τείχος γύρω – γύρω από το Ναό δημιουργεί την αίσθηση φρουρίου. Το μοναστήρι είναι ονομαστό για τα κειμήλια όπως λειψανοθήκες και σταυρούς ευλογίας. Από τα κειμήλια που διατηρούνται στον Παντοκράτορα, αξιομνημόνευτα είναι δύο μικρές αργυρές λειψανοθήκες, με ανάγλυφες παραστάσεις και σταυρός λεπτής τέχνης, από άργυρο και σμάλτο, με σκηνές από το Δωδεκάορτο.

Ο ναός, εκτός από τη Μεταμόρφωση του Χριστού, είναι αφιερωμένος και στον Άγιο Χαράλαμπο, γιατί το μοναστήρι χτίστηκε στο χώρο όπου παλαιότερα υπήρχε ναός του Αγίου Χαράλαμπου.

Στις 6 Αυγούστου, της  Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στο Αγγελόκαστρο πραγματοποιείται πανηγύρι με εκδηλώσεις και χορευτικά, που φανερώνει τον παραδοσιακό του χαρακτήρα. Δείτε επίσης την ενότητα “Λίμνη Λυσιμαχία“.

Σύγχρονα Μοναστήρια

Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Παραβόλας

Η Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και το παρεκκλήσιο στη μνήμη του  Άγιου Κοσμά του Αιτωλού, χάρη στη βοήθεια του οποίου το χωρίο Παραβόλα απέκτησε πόσιμο νερό.

 

Βυζαντινά Μνημεία

Παναγιά του Κάστρου

Στο λόφο της Παραβόλας, δίπλα στα ερείπια του Αρχαίου Βουκατίου βρίσκεται η βυζαντινή εκκλησία της Παναγίας του Κάστρου ή της Παλαιοκαστρίτισσας (Κοίμησης της Θεοτόκου). Αποτελεί λαμπρό μνημείο της παλαιοχριστιανικής περιόδου (1η χιλιετία μ.Χ.). Το ρυθμό της τρίκλιτης βασιλικής συμπληρώνει ημικυκλική αψίδα. Το σημερινό της μέγεθος είναι αποτέλεσμα παρεμβάσεων και καταστροφών κατά την εποχή του Δεσποτάτου και αργότερα της Τουρκοκρατίας. Στο χώρο της εκκλησίας τελείται Θεία Λειτουργία στις 15 Αυγούστου όπου τιμάται η Κοίμηση της Θεοτόκου. Δείτε επίσης την ενότητα “Λίμνη Τριχωνίδα“.

Πηγή: http://www.epoxi.gr/

Άγιος Γεώργιος

Νότια του χωριού Καινούργιου, κοντά στη Λίμνη Τριχωνίδα, υπάρχει εξωκκλήσι, που χτίστηκε στα τέλη του προηγούμενου αιώνα ή στις αρχές του αιώνα μας στη θέση άλλου παλαιότερου ναού. Στην κόγχη υπάρχει μοναδική παράσταση της Πλατυτέρας με τους αρχάγγελους.  Η Παναγία στον τύπο της Οδηγήτριας, κάθεται σε διακοσμημένο θρόνο, χωρίς ερεισίνωτο. Κρατεί στα γόνατά της το Χριστό, που έχει κλειστό ειλητάριο στο αριστερό και στο δεξί ευλογεί.

Πηγή: Αθανασίος Παλιούρας, (2004),  Βυζαντινή Αιτωλοακαρνανία, εκδόσεις Ίφιτος (α’ έκδοση 1985, εκδόσεις Αρσινόη)

Άγιοι Απόστολοι

Στον περιτειχισμένο χώρο της ακρόπολης του αρχαίου Φιστύου, που βρίσκεται στον ανηφορικό δρόμο προς τη Νερομάνα, σώζεται το μοναστήρι των Αγίων Αποστόλων. Στις επιφάνειες της καμάρας ζωγραφίζονται οι παραστάσεις: Βάπτιση, Μεταμόρφωση, Κοίμηση της Θεοτόκου και Ανάσταση στη βόρεια πλευρά και Γέννηση, Υπαπαντή, Έγερση Λαζάρου και Βαϊοφόρος. Στη δεύτερη ζώνη των στηθαρίων σημειώνουμε από τη βόρεια πλευρά και από ανατολικά διάφορες μορφές Αγίων.

Πηγή: Αθανασίος Παλιούρας, (2004),  Βυζαντινή Αιτωλοακαρνανία, εκδόσεις Ίφιτος (α’ έκδοση 1985, εκδόσεις Αρσινόη)

Παναγίτσα Καλλιθέας

Μονόχωρος ναΐσκος μέσα στο χωριό Καλλιθέα. Είναι χτισμένος με ελαφρά επεξεργασμένους ασβεστόλιθους. Χαρακτηριστική είναι η αρχιτεκτονική ομοιότητα του ναΐσκου με τα αντίστοιχα παλαιά καθολικά της Μονής Μυρτιάς που σήμερα αποτελεί το Ιερό Βήμα και της Μονής των Αγίων Αποστόλων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Παναγίτσα για το Εικονογραφικό πρόγραμμα και την τεχνοτροπία των τοιχογραφιών.

Πηγή: Αθανασίος Παλιούρας, (2004),  Βυζαντινή Αιτωλοακαρνανία, εκδόσεις Ίφιτος (α’ έκδοση 1985, εκδόσεις Αρσινόη)

Μεταβυζαντινά Μνημεία

Το Κελί (Κελλάκι)

Στην αρχή της Γαβαλούς στρίβοντας δεξιά, ο δρόμος μας οδηγεί στο παλιό χωριό, την Παλιογαβαλού μέσα από στις δασωμένες πλαγιές του Αρακύνθου. Συνεχίζοντας για 2 χιλιόμετρα περίπου, φτάνει κανείς στο Κελί (ή Κελλάκι). Σε λάκκωμα με πυκνή βλάστηση που περιτριγυρίζεται από τους όγκους των βράχων βρίσκεται το καθολικού μικρού μοναστηριού αφιερωμένο στη Ζωοδόχο Πηγή. Είναι χτισμένο το 1788. Η τοπική παράδοση αναφέρει πώς μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου, εδώ βρήκαν φιλοξενία μερικοί από τους πρόσφυγες. Ο ναός ανήκει στην κατηγόρια των σταυροειδών με τρούλο. Στην ανατολική του πλευρά σχηματίζεται ημικυκλική αψίδα που διατρυπά δίλοβο παράθυρο χωρισμένο με πεσσίσκο. Εξωτερικά ο κύλινδρος της αψίδας παρουσιάζεται εφτάπλευρος. Στο κέντρο του δαπέδου έχει τοποθετηθεί λίθινη πλάκα με δικέφαλο αετό και ανθέμια. Στο τέμπλο υπάρχουν σήμερα τρείς εικόνες : η μία εικονίζει το Γενέσιο της Θεοτόκου, το Χριστό στο Παντοκράτορα και τον Πρόδρομο. Προτείνεται η διαδρομή αυτή να γίνει με όχημα 4Χ4 γιατί είναι χωματόδρομος και σε κάποια σημεία είναι δύσβατοςΣτο Κελί Γαβαλούς στις 22 Αυγούστου πραγματοποιούνται εκδηλώσεις για τον εορτασμό της Παναγίας της Κελιώτισας. Δείτε επίσης την ενότητα “Λίμνη Τριχωνίδα“.

Πηγή: Αθανασίος Παλιούρας, (2004),  Βυζαντινή Αιτωλοακαρνανία, εκδόσεις Ίφιτος (α’ έκδοση 1985, εκδόσεις Αρσινόη)

Άγιος Αθανάσιος

Στο χωριό Πυργί σώζεται ο παλιός ναός του Αγίου Αθανασίου. Είναι απλή μονόχωρη αίθουσα με εξωνάρθηκα στα δυτικά. Ο ναός είναι κατάγραφος. Το εικονογραφικό πρόγραμμα χωρίζεται σε τρείς οριζόντιες ζώνες που διατρέχουν όλους τους τοίχους. Στην πάνω ζώνη τοποθετούνται οι μεγάλες ευαγγελικές σκηνές, στη μεσαία στηθάρια με πλήθος αγίων και μαρτύρων και κάτω οι ολόσωμοι Άγιοι.

Πηγή: Αθανασίος Παλιούρας, (2004),  Βυζαντινή Αιτωλοακαρνανία, εκδόσεις Ίφιτος (α’ έκδοση 1985, εκδόσεις Αρσινόη)

Προσκυνήματα

Παναγία των Βλαχερνών

Την 1η και 2α Ιουλίου, η ενορία του Αγίου Γεωργίου στην Λεπενού, εορτάζει το Ιερό Παρεκκλήσιο  της “Παναγίας της εν Βλαχέρναις”, που βρίσκεται σε απόσταση 700  μέτρων, ανατολικά από το κέντρο του χωριού. Το παρεκκλήσιο ανεγέρθηκε στις αρχές της πρώτης δεκαετίας του 20ου αιώνα. Αιτία για την ανέγερση του παρεκκλησίου ήταν η θαυματουργική ανεύρεση Ιερής Εικόνας της Θεοτόκου.

Το έτος 1903, η Υπεραγία Θεοτόκος εμφανίστηκε μέσω οράματος στην Βασιλική Μεσινδιάνου, ευλαβή κάτοικο του χωριού Λεπενούς, και της υπέδειξε τον τόπο στον οποίο βρισκόταν θαμμένη η εικόνα της. Η Βασιλική συμπαραστατούμενη από τον ιερέα του χωριού και αρκετούς κατοίκους, σκάβοντας στο σημείο όπου η Παναγία είχε υποδείξει στο όραμά της, εντόπισαν μια πέτρα μεγάλου μεγέθους, με εσωτερική λαξευτή εσοχή εντός της οποίας βρίσκονταν η εικόνα της Θεοτόκου, αγιογραφημένη  σε μουσαμά, φέροντας την επιγραφή “Παναγία η εν Βλαχέρναις”.

Με υπεράνθρωπες προσπάθειες, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές συνθήκες της υπαίθρου στις αρχές του 20ου αιώνα, η Γερόντισσα Βασιλική με δωρεές των κατοίκων της Λεπενούς ανήγειρε το Παρεκκλήσιο, που σώζεται ως σήμερα. Μετά την ανεύρεση της Ιερής Εικόνας, η Βασιλική αφιερώθηκε ολοτελώς στην Παναγία. Εμπιστεύθηκε το σύζυγο και τα παιδιά της στην πρόνοια του Θεού και διέμεινε ως μοναχή σε παραπλήσιο κτίσμα του Ναού, διακονώντας πνευματικά του προσκυνητές.

Το Ναΐδριο και η Ιερή Εικόνα της Θεοτόκου, αποτελούσε και συνεχίζει να αποτελεί σπουδαίο προσκύνημα για το χωριό της Λεπενούς, την περιοχή του Βάλτου, του Ξηρομέρου και του Αγρινίου από την εποχή του Μεσοπολέμου έως σήμερα. Αρκετές, είναι οι διηγήσεις προσκυνητών, οι οποίοι αναφέρουν θαυματουργικές επεμβάσεις της Παναγίας των Βλαχερνών στη ζωή τους.